Μην αναβάλεις, είναι επικίνδυνα… αναβλητικό!
Όλοι αναβάλλουμε πράγματα, δεν είμαστε όμως, όλοι αναβλητικοί. Η αναβλητικότητα ορίζεται ως το κενό ανάμεσα στην πρόθεση και την δραστηριοποίηση. Τα αναβλητικά άτομα αισθάνονται άσχημα επειδή καθυστερούν. Αυτό τους διαφοροποιεί από τους τεμπέληδες , στους οποίους λείπει η διάθεση. Οι αναβλητικοί βρίσκουν δικαιολογίες για να ασχοληθούν με δευτερεύουσας σημασίας δραστηριότητες. Το αρνητικό συναίσθημα- ενοχές, άγχος- είναι ενδεικτικό για το ότι δεν κάνουμε αυτό που πρέπει να κάνουμε. Οι γρήγοροι ρυθμοί της καθημερινότητας και η ανάγκη μας για άμεση ικανοποίηση, μας ωθούν ακόμα περισσότερο προς την αναβλητικότητα.
Είναι προτιμότερο να μπω στο Facebook παρά να ασχοληθώ με το project που έχω στην δουλειά. Όλα έχουν να κάνουν με επιλογές. Αυτά που έχουμε επιλέξει να μην κάνουμε, είναι αυτά για τα οποία μετανιώνουμε. Η αναβλητικότητα βάζει τρικλοποδιά στην εικόνα μας προς τους έξω. Ακόμα και η αναποφασιστικότητα και η μη δραστηριοποίηση είναι επιλογή μας και πράξη, με άσχημες συνέπειες σε όλους τους τομείς της ζωής μας. Στην δουλειά, δυσκολεύει το ομαδικό πνεύμα και μειώνει την αποδοτικότητά μας. Στις σχέσεις μας, κάνει τους άλλους να μην μας εμπιστεύονται.
Γιατί αναβάλω συνέχεια;
Οι απόψεις πολλές για την αιτία της αναβλητικότητας, ανάμεσα στους ειδικούς. Για κάποιους οφείλεται στην τελειομανία, για άλλους, στο άγχος, ενώ για κάποιους τρίτους, στον φόβο της αποτυχίας. Όποια και να είναι η αιτία, η αναβλητικότητα συνδέεται με τέσσερα στοιχεία: την προσδοκία του ατόμου για την επιτυχία του στόχου, την συναισθηματική αξία του στόχου, την ανάγκη του ατόμου για άμεση ικανοποίηση και τον βαθμό παρορμητικότητας.
Η προσδοκία της επιτυχίας συνδέεται με το πόσο σίγουροι νιώθουμε με τον εαυτό μας. Όσο πιο σίγουροι, τόσο λιγότερο αναβλητικοί θα είμαστε. Η αξία του στόχου έχει να κάνει με δύο παράγοντες: πόσο ενδιαφέρων και πόσο σημαντικός είναι ο στόχος για εμάς. Γινόμαστε λιγότερο αναβλητικοί όταν ο στόχος μας αγγίζει. Η ανάγκη για άμεση ικανοποίηση χωρίζεται στον χρόνο που θα χρειαστούμε για την περάτωση της δουλειάς και στο πόσο μεγάλη είναι η ανάγκη μας για επιβράβευση. Σίγουρα θα τελειώσουμε το project άμεσα όταν ξέρουμε ότι θα πάρουμε προαγωγή. Τέλος, η παρορμητικότητα δείχνει το πόσο εύκολα αποσπάται η προσοχή μας από άλλα πράγματα.
Αντιμετώπισε την αναβλητικότητα τώρα!
1. Όπως έχουμε ήδη αναφέρει, είναι πιο εύκολο να δελεάσουμε τους εαυτούς μας με λιγότερο σημαντικά πράγματα από το να ασχοληθούμε με αυτό που πρέπει. Ειδικά, όταν αυτό δεν είναι και τόσο ευχάριστο. Το «ταξίδι στον χρόνο» είναι μία τακτική που είναι αρκετά βοηθητική. Δηλαδή, χρειάζεται να κάνουμε πιο συμπαγείς τις αμοιβές που θα δώσουμε στον εαυτό μας , όταν πετύχουμε τον στόχο μας. Για παράδειγμα, θέλουμε να ξεκινήσουμε δίαιτα και συνέχεια το αναβάλλουμε. Χρειάζεται να βρούμε ένα ρούχο που μας αρέσει πολύ, να το φανταστούμε πάνω μας, να αρχίσουμε μαζί με την δίαιτα να μαζεύουμε και τα χρήματα για να το αγοράσουμε. Το όμορφο συναίσθημα που θα έχουμε όταν φανταζόμαστε ότι έχουμε χάσει τα κιλά που θέλουμε και φοράμε το συγκεκριμένο φόρεμα, είναι το πρώτο βήμα για να κινητοποιηθούμε.
2. Όταν ο στόχος μας αγχώνει, η εύκολη λύση είναι να το αφήσουμε για αύριο και να ασχοληθούμε με κάτι πιο ευχάριστο. Εδώ βοηθάει η συναισθηματική νοημοσύνη. Χρειάζεται να αναγνωρίζουμε τα αρνητικά συναισθήματα που μας δημιουργούνται χωρίς να ακολουθούνται από καταστροφικές συμπεριφορές. Μπορεί να μην θέλουμε να πάμε στο γυμναστήριο, ας το αναγνωρίσουμε αλλά ας πάμε και το αρνητικό συναίσθημα θα φύγει, μόλις ξεκινήσουμε το πρόγραμμά μας.
3. Τις περισσότερες φορές, όταν ο στόχος δεν είναι τόσο σημαντικός για εμάς, δυσκολευόμαστε και να τον οργανώσουμε. Είναι χρήσιμο να φτιάξουμε ένα πλάνο και να αφαιρέσουμε από το περιβάλλον, ότι είναι πιθανό να μας αποσπάσει την προσοχή. Κλείστε τα email, απομονώστε και καθαρίστε τον χώρο εργασίας.
4. Εξασκείστε την πειθαρχία σας. Τελευταίες μελέτες έδειξαν ότι η πειθαρχεία λειτουργεί σαν τους μυς. Όσο εξασκούμαστε σε αυτήν, τόσο δυναμώνει. Ένας τρόπος ενδυνάμωσης είναι το να εστιάζουμε την προσοχή μας σε αυτό που κάνουμε τώρα. Αν αισθανθούμε ότι το μυαλό μας πάει να φύγει, συνειδητά το φέρνουμε πίσω, όσες φορές κι αν χρειαστεί. Έτσι, δίνουμε το μήνυμα στον εγκέφαλό μας ότι εμείς τον ορίζουμε και τον κατευθύνουμε.
Η αναβλητικότητα αντικατοπτρίζει την «πείνα» του μυαλού μας για άμεση ικανοποίηση αντί των μακροπρόθεσμων επιβραβεύσεων. Αλλά τελικά, όλα έχουν να κάνουν με την επιλογή του ποιοι θέλουμε να είμαστε και τι θέλουμε να κάνουμε στην ζωή μας.
Νάνσυ Χριστοφόρου
Ψυχοθεραπεύτρια-κοινωνικοθεραπεύτρια-ψυχοδραματίστρια
Facebook: Nancy Christoforou